Enduring the Pain of Burning!

‘Awit ni Canupling’

Lyrics by Manny Pambid
Music by Louie Pascasio

Paboritong bersyon: Susan Fernandez (1956-2009)

* Inawit namin ni L0 sa isang kasal noong isang taon

Sa hirap at sa ginhawa, ako’y iyong kasama
Bituing mapagpala ang gagabay sa ating dalawa
At kahit na lumabo pa at maglaho ang sinag
Ako’y tapat sa iyo, kaibigan mo’t kadaup-palad

Tayo nang gumaod sa bangka
at damhin ang tubig sa mukha
Lasapin ang simoy ng hangin
magpahanggang libing
magpahanggang libing

Ipaghehele tayo ng lagaslas ng mga alon
Iduduyan sa himig ng hanging-dagat
Tatanglawan ng mga bituing mapagpala sa langit
Haharapin natin ang mahahabang gabi

Tayo nang gumaod sa bangka
at damhin ang tubig sa mukha
Lasapin ang simoy ng hangin
magpahanggang libing
magpahanggang libing

Ipaghehele tayo ng lagaslas ng mga alon
Iduduyan sa himig ng hanging-dagat
Tatanglawan ng mga bituing mapagpala sa langit
Haharapin natin ang mahahabang gabi

1st year college - nagustuhan ko sya dahil sa kanyang love poems. Ang una ay yung English translation ng tula nyang ganito ang simula, “Tonight, I can write the saddest lines…”

Tumanda na ako ng 9 na taon. Isa pa rin sya sa pinakapaborito kong makata. Pero hindi na dahil sa kanyang love poems. Dahil na sa kanyang paninidigan at pulitika sa mga riyalidad ng lipunan ng Chile, ng Latin America at ng buong mundo sa kanyang panahon.

INJUSTICE
(tr. Alastair Reid)
Whoever discovers the who of me will find out the who of you,
and the why, and the where.
Early on, I discovered the range of injustice.
Hunger was not just hunger,
but rather a measure of man.
cold and wind were also measures.
The proud man racked up a hundred hungers, then fell.
Pedro was buried at the hundredth frost.
The poor house endured a single wind.
And I learned that centimeter and gram,
spoon and tongue, were measures of greed,
and that the harassed man soon fell
in a hole, and knew no more.
Nothing more. That was the setting,
the real gift, the reward, light, life.
That was it, suffering cold and hunger,
not having shoes, feeling fear
in front of the judge, in front of the other one,
the other being with his sword or his inkwell,
and so, digging and cutting,
sewing, making bread, planting wheat,
hammering every nail the wood needed,
burrowing in the earth as in intestines
to drag out, blind, the cracking coal,
and, even more, going up rivers and mountains,
riding horses, tending to ships
baking tiles, blowing glass, washing clothes
in such a way as to make that seem
a kingdom newly brought into being,
grapes shining in their clusters,
when man set his mind on being content,
and was not, and was not so. I was discovering
the laws of misery,
the throne of bloodstained gold,
the whore freedom,
the land with no overcoat,
the wounded, worn-out heart,
and the sound of the dead, tearless,
dry, like falling stones.
And then I left off being a child
because I understood then that for my people
life was not allowed
and the grave has forbidden them.

Silent All These Years

Excuse me but can I be you for a while
My dog won’t bite if you sit real still
I got the anti-Christ in the kitchen yellin’ at me again
Yeah I can hear that
Been saved again by the garbage truck
I got something to say you know
But nothing comes
Yes I know what you think of me
You never shut-up
Yeah I can hear that

But what if I’m a mermaid
In these jeans of his
With her name still on it
Hey but I don’t care
Cause sometimes
I said sometimes
I hear my voice
And it’s been here
Silent All These Years

So you found a girl
Who thinks really deep thoughts
What’s so amazing about really deep thoughts
Boy you best praya that I bleed real soon
How’s that thought for you
My scream got lost in a paper cup
You think there’s a heaven
Where some screams have gone
I got 25 bucks and a cracker
Do you think it’s enough
To get us there

Cause what if I’m a mermaid
In these jeans of his
With her name still on it
Hey but I don’t care
Cause sometimes
I said sometimes
I hear my voice
And it’s been here
Silent All These…

Years go by
Will I still be waiting
For somebody else to understand
Years go by
If I’m stripped of my beauty
And the orange clouds
Raining in head
Years go by
Will I choke on my tears
Till finally there is nothing left
One more casualty
You know we’re too easy easy easy

Well I love the way we communicate
Your eyes focus on my funny lip shape
Let’s hear what you think of me now
But baby don’t look up
The sky is falling
Your mother shows up in a nasty dress
It’s your turn now to stand where I stand
Everybody lookin’ at you here
Take hold of my hand
Yeah I can hear them

But what if I’m a mermaid
In these jeans of his
With her name still on it
Hey but I don’t care
Cause sometimes
I said sometimes
I hear my voice [x3]

And it’s been here
Silent All These Years
I’ve been here
Silent All These Years

Hindi nagkataon lamang na habang nagpipilit akong tapusin ang presentation para sa isang speaking engagement sa Biyernes tungkol sa krisis pang ekonomya ay nabasa ko ang news article na ito sa internet. Tugkol ang artikulo sa isang manggagawang Pinoy o OFW sa Australia na sinibak sa trabaho dahil nagdadala sya ng isang boteng tubig tuwing gumagamit ng kubeta.

Ang insidenteng ito, kung hindi lamang dahil sa kakatwang dahilan, ay mananatiling stadistika na lamang sa harap ng inaasahang 200,000 na mawawalan ng trabaho diumano dahil sa global economic crisis na libo-libo pa na hindi bibigyan ng o ihohold angbenepisyo, hindi tataasan ang sweldo atbp. klase ng panggigipit.

Tumatagos daw ito sa isyu ng hygiene at serious health risks ng iba pang nagtratrabaho sa opisinang iyon na gumamit ng tubig para maghugas pagkatapos maglabas ng sama ng loob sa kubeta. Sa mga unyonista ng Australia, ito ay isang kaso ng rasismo (“tingnan lang nila kung sila din ang mapunta sa ibang bansang walang toilet paper”) na karaniwan sa bansang dahil sa malawakang diskriminasyon sa indigenous populationo aborigines.

Second class citizens nga ang turing sa dating nakatira sa Australia bago ito makolonisa, ano pa ang pagtingin sa mga manggagawa mula sa atrasadong bansang tulad ng Pilipinas?

Pero hindi ito awayan sa pagitan ng mamamayan ng dalawang bansa.

Hindi naman kaila sa mga Pilipino ang sitwasyon ng mga milyong milyong Pilipinong manggagawa sa ibang bansa at mga migrante. Mula sa mga abusadong employers, hindi magandang work environment, walang benepisyo, huli ang sweldo, hanggang sa immeasurable social costs nito.

May labor export policy na ipinatutupad ang gubyernong Arroyo. Ang polisiya na dati ay isa lamang stop-gap measure para panandaliang masapatan ang kakulangan ng trabaho sa domestic economy noong 1970s ay isa na ngayong lifeline – para sa gubyernong humaharap sa malawak na disgusto ng mamamayan sa usapin g kabuhayan at para sa nanay o tatay na wala ng option kundi mangibang bansa para mapag-aral ang anak nyang nakapasa nga ng UP pero P23,000 ang binabayarang tuition per semester.

Agresibo ang gubyerno dito dahil hindi makalikha ang domestic economy ng produktibong mga trabaho dahil sa nanatiling bansot ang kanyang agrikultura at industriya. Ang pagpapatupad ng estado ng polisiya ng globalisasyon ayon sa dikta ng IMF-World Bank sa loob ng apat na dekada ay nagpapalala pa sa atrasadong ekonomya na minana pa natin ng tayo ay tinanggalan ng tanikala sa paa ng US pero nanatiling nakasakal pala ito sa ating leeg sa pamamagitan at iba’t ibang neo-colonial souvenirs.

Mahaba ang kwento. Pero ang punto, kung ang gubyerno ay sinsero sa pagpapaunlad ng domestic economy na para sa kapakanan ng kalakhan ng mamamayang Pilipino simula’t sapul pa, hindi sana nakaasa ang mga Pilipino sa mga trabaho sa ibang bansa para magkaroon ng disenteng pamumuhay. Hindi sana nakaasa, at tuloy ay nagiging bulnerable ang ekonomya, sa exports at foreign direct investments na hindi naman nagiging daan para mag-industrialize ang local economy at sa external sources of financing (remittances, utang, aid) para masabi lamang na gumugulong pa ito. Hindi sana. Pero kung uugatin natin ito:

Sa kaninonng interes ba nagsisilbi ang gubyernong ito?

Sya, tapusin na ang presentation lalo’t para ito sa mga kabataan na pinakamalawak na balon ng apoy ng ideyalismo para baguhin ang kasalukyang sistema para sa isang makatarungang lipunan na maaaring hindi na nya matatamasa pero matatamasa ng kanyang anak o apo o apo ng kanyang apo.

Maaari ding bumisita sa www.ibon.org

Sorry sir, I stole your money,
Sorry sir, I feel,but it’s so, so twisted,
So unreal.
It was what I’d heard of
And what I didn’t have,
But I cannot give what I do not have,
And I cannot take what I do not have.
I can’t take it.
Don’t stultify.
Don’t hold me high.
Don’t stultify.
Don’t hold me high.
Too many things held precious,
Too many things held dear;
That’s what I hate,
That’s what I fear.
Too much to ask for
May leave me feeling lonely.
But too little leaves me nothing, nothing.
The drone in your voice, and the fly on the wall said,
“It’s over, it’s over, it’s over, it is.”
What do I wish for you, what do I wish?
It’s over, it’s over, it is.
Are we still solemn and bleeding?
Are we still swimming to water that was wet?
You can’t give away certain things that you get.
From the outside
To the inside I couldn’t tell you how it really was
There has to be more on one hand,
Keep your head above water on the other, the other.
The drone in your voice, and the fly on the wall said,
“It’s over, it’s over, it’s over, it is ”
What do I wish for you, what do I wish?
It’s over, it’s over, it is.
Are we still solemn and bleeding?
Are we still swimming to water that was already wet?
I can forgive, but I won’t forget.
I’ll wish for you, I’ll plead and I’ll steal.
Hold me precious, hold me dear.
I’ll wish for you,
I’ll sing and I’ll feel.
Don’t stultify, don’t hold me high.
Like a Gothic staple, a last good-bye,
One way to float is if you die.
And it’s over, it’s over, it’s over.
It’s over, it’s over, it’s over
It’s over, it’s over.

Kahapon, Mayo 28 ay humimlay sa lupang malaking bahagi ng
kanyang pakikibaka at pamumuhay ang mahal naming si Ka Bel. Nakisama ang
panahon kahit me nakaambang low pressure area na maaring maghatid ng ulan.
Konti lang ang mga manggagatas, este mambabatas (ayon nga kay Olive, anak nya)
na dumalo pero puno ang gallery ng plenary hall ng batasan dahil sa mga
taga-suporta ng isang dakilang lider-manggagawa na ni minsan ay di kailanman
lumihis sa kanyang ipinaglalaban.

A, ano pa nga ba ang mas lulungkot kaysa sa umpisahan ang
isang normal na Martes ng umaga sa pamamagitan ng, “Si Ka Bel ay brain dead.
Nasa FEU sya ngayon.”

Tumigil ang mahinang takatak ng keyboards. Kailangang
iconfirm. Bakit? Ano ang nangyari? Nahulog sa bubong. Paano ilalabas ang gulat
at sama ng loob pagkatapos mag-sink-in ang bagay-bagay kundi, “Bakit na naman
sya umakyat sa bubong?” Nakuryente na yan dati. Antigas kasi ng ulo.”

Bago mag alas-dose ay dumating na ang text. Maiksi. Galing
daw kay Presto. Yung tipong gusto mong pumunta sa sulok at sumalampak sa sahig
at sabihin sa matandang laging maaliwalas ang disposisyon, “Kasi. bakit, kasi?”
“Patay na si Ka Bel.”

Di ko man sya nakasalamuha sa pang-araw na gawain sa
konggreso, sa pabrika o piketlayn. Wala din kaming mga personal na pagtatangi
hindi kagaya ni Mandy na ninong sya sa kasal. Ngunit katulad ng marami kong
kakilala at marami pang hindi kilala, nakasama ko sya sa lansangan sa
pagsusulong ng iisang hangarin. Ang una kong engkwentro sa kanya ay noong
nagpapirma ako para sa isang kasong isasampa hinggil sa isyu ng tubig (kaso ng
Maynilad at MWSS). Banggitin ko daw kay Tony na lumagi naman sa Pilipinas at
wag laging alis ng alis. Ang pangalawang matingkad ay noong binisita namin sya
sa Heart Center habang naka-hospital arrest. Mahina pero kagaya ng dati, madami
syang kwento. Sabi nya, kahit nga daw yung gwardiya nyang pulis nagsusumbong sa
kanya ng mga hinanaing sa kalagayan sa trabaho.

Pagkalabas na pagkalabas nya ng ospital nang idismiss ng
Supreme Court ang gawa-gawang criminal charges laban sa kanya ng
administrasyong Arroyo, sa opisina agad ang tungo nya para sa isang
konsultasyon sa iba’t ibang sektor hinggil sa tubig. Sinalubong sya ng
palakpakan dahil nakapiling ulit pagkatapos ng higit isang taong pagkakulong at
higit sa lahat ay nanindigan sya sa kanyang prinsipyo sa kabila ng panggigipit
ng gubyerno sa kanya.

Nanatili syang anakpawis hanggang sa dulo ng kanyang
hininga: sa bubong pagkatapos tanggalin ang bakal na naka-usli at kumpunihin
ang tumatagas na yero sa bahay na inutang pa sa GSIS. Si Hon. Beltran ay hindi
namatay sa gitna ng aksyon sa lansangan o sa kanayunan na syang nais nya sanang
paraan ng pagpapaalam sa nag-iisang mundong kanyang kinikilala.

Kahapon nga pala, napakataas ang morale ng mga tao mula sa
iba’t ibang sektor sa kabila ng pagpapanaw ng isang haligi ng kilusang paggawa.
Nakakaantig ang taas-kamaong pagpupugay ng mga komunidad na dinaanan ng funeral
convoy. Malungkot dahil hindi na sya makakapiling pero buo ang loob at buong
tapang na haharapin ng mga naiwan ang pakikibaka ng pinakamalawak na hanay ng
mamamayan tungo sa tunay na pagbabago. Dahil ayon nga sa binansagang terorista
ng pamahalaang Arroyo, "If helping the poor is a crime, and fighting for
freedom is rebellion, then I plead guilty as charged."

Lumipat na!!!

Pumanaw noong Miyerkules ang isa sa mga taong responsable sa aking pagkamulat habang ako ay nasa unibersidad. Siya ang aking bugnuting (na nakitang resulta ng ilang taong pagtorture sa kanya) propesor sa PI 100, isang sabjek na malimit katamaran ng mga estudyante lalo pa’t tungkol ito sa mga reformist writings ni Rizal (at bakit walang sabjek tungkol kay Bonifacio, aber?). May iba syang style of teaching na kahit may syllabus ay free flowing lagi ang discussions sa klase nya. Inilagay nya sa konteksto ang mga bagay-bagay. Ano ang epekto ng French Revolution sa mga Pilipinong nagnais na makawala sa kadena ng mga Kastila? Ano ang kahalagahan ng pag-aaral ng kasaysayan, ng lipunan at mga rebolusyon sa loob at labas ng bansa.

Hindi ako exemplary student sa ilalim nya. Di nga ako masipag pumasok dahil na rin kasabay nito ang student council elections. Pero dahil kay Sir Nic, naging makatotohanan ang malimit banggitin sa mga estudyanteng nahuhumaling sa pagcomply sa academic requirements: na ang pag-unawa sa lipunan at mas malalim na pagkatuto ay hindi lamang nangyayari sa loob ng silid-aralan kundi sa mga komunidad, sa piketlayn, sa lansangan. Lagi syang handang magpaliwanag at umintindi sa mga bagong tibak na kagaya namin noon.

Huli ko syang nakita at nakausap sa isang workshop na kanyang pinangunahan, 4 na taon pagkatapos ko syang maging guro at 1 buwan bago sya maratay sa ospital. Masigla pa rin kagaya ng dati at sabik na magbahagi ng mga nalalaman sa epektibong pagsusulat sa wikang Pilipino. G and D na Batangeño ata.

Hindi lamang dalawang henerasyon ang nalulungkot sa kanyang pagpanaw. Mahigit apat na dekada ng kanyang buhay ay inilaan nya sa paglilingkod sa akademya, sa kilusang masa, at sa sambayanan. Mayaman sa kwento ang mga taong nakasalamuha sya, sa mahaba o maiksing panahon man.

Ang sabi sa isang tula, "Its not the manner of death that makes someone a hero, it is the meaning drawn from the struggle against the foe." At si Monico Atienza ang pinatutungkulan ng mga katagang "A hero serves the people until his very last breath."  At marami pa ang mgapapatuloy sa kanyang nasimulan…

Runners Anonymous (03-19-07)

It has been a day since I streaked past the finish line of my first official 10-km run in Fort Bonifacio. Before that, I was filled with doubt whether I can finish that race, whether the adage that in running, you only compete with yourself holds true for every runner, amateur or otherwise.

During the last 2.5-kilometer stretch, I was already feeling the muscles of my right thigh constricting with every stride while my left knee, which receives all the stress because of running in a clockwise direction tries very hard to bear with me. I begun pouring half of the contents of the bottled water on the sidewalk because it was too heavy (it was an added 500 ml weight) and I just saved some in case I get too thirsty and dehydrate myself in the process. Fortunately, I did not suffer stitches though I almost tripped while negotiating a curve downhill before the 5-km turnaround.

After passing several runners while we were in front of the Philippine Army Headquarters gate, I knew I was going to make it. I had to. And lo and behold, after crossing Mc Kinley Road and thanking the traffic aide for stopping traffic, I already saw a throng of people waiting at the finish line. Ah, the finish line. I haven’t seen one in almost a decade. The last time was when I anchored for a 4 by 100-meter relay in high school (We won that one, by the way).

“We have another 10K finisher, runner 225 clocking in 59 (did I hear you right?) minutes and eight seconds blah blah blah…”, the race director announced through the PA system. It was complete exhilaration. A feeling that I have finally conquered a part of my being, which I have never tamed before. At that moment, I was in total control of myself.

Myself. But today when I am again faced with the rigors of my work and politics, the sinking feeling of being utterly helpless in the face of social and political developments is beginning to haunt me again. While I am trying to reconcile my reasons for staying put in our kind of political “space” where the justice-seekers and the people who dedicated all their lives to empower communities and to fight for the rights of the masses are the ones branded by a fascistic government as enemies of the state, I realized that my duty as a daughter of society is just starting.

I would not want to find myself shedding tears again while reading Remembering Braveheart (I never met Isaias, though) or while going over a documentation of a past field research on the rights of children in militarized areas. During recent years I have tried (and to some extent succeeded) to control my emotions and detach myself from things that I cannot control. I would not want my emotions to take over logical reasoning and scientific analysis based on the dynamics of all things, events and people around me.

And yes maybe I find comfort and solace in running because it is an activity wherein I know and follow my limits and find achievement in occasional races. Because without this, maybe the injustices of this society brought about by its history and the rottenness and machinations of this Machiavellian government will find me in a state of upheaval. I never gained knowledge of society within the four walls of the UP classroom. I found out all about it outside. 30